پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١١
برگزیده تحولات سیاسی جهان
ارکان فائزه
شانزدهمين و آخرين گزارش البرادعى
محكوميت ايران توسط آژانس: محمد البرادعى، مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى دوشنبه ١٦ نوامبر آخرين گزارش از پرونده هستهاى ايران را به اعضاى شوراى حكام آژانس تقديم كرد. اين گزارش همچون گزارشهاى قبلى البرادعى دوپهلو بوده و تنها مورد جديد در اين گزارش سايت هستهاى قم مىباشد. سايتى كه محكوميت ايران را توسط آژانس بينالمللى انرژى اتمى به دنبال داشت.
البرادعى كه به زودى صندلى مهمترين مرجع مسائل اتمى در جهان را ترك مىكند در آخرين گزارش خود از پرونده هسته ايران از احتمال وجود مراكز مخفى ديگر در ايران خبر داد. وى در اين گزارش مىنويسد خواهان ارائه پاسخهاى معتبر و كامل از سوى تهران براى اثبات صلحآميز بودن سايت هستهاى فردو در بيست كيلومترى قم است. آنچه كه از اين گزارش برمىآيد نگرش آژانس به تأسيسات اتمى ديگرى در ايران است كه اين امر باعث نگرانى اين نهاد بينالمللى شده است.
مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى در ادامه اين گزارش مىنويسد كه تأسيسات غنىسازى اورانيوم در نطنز در ماههاى گذشته با ركود همراه بوده و تعداد سانتريفيوژهاى در حال كار در اين مركز به ميزان اندكى كاهش نشان مىدهد. به اين ترتيب هستهاى قم بود كه با واكنش مقامات ايران روبرو شد.
با ارسال اين گزارش به شوراى حكام آژانس اين شورا تشكيل جلسه داد و قطعنامهاى را عليه ايران به تصويب رساند كه در چهار سال اخير بىسابقه بوده است. اين قطعنامه به خاطر آنچه ساخت پنهانى دومين مركز غنىسازى اورانيوم ايران خوانده شد، ايران را محكوم كرده است. و از تهران مىخواهد كه بلافاصله ساخت اين مركز را متوقف كند.
مهمترين نكته در تصويب اين قطعنامه رأى مثبت روسيه و چين است. اين دو كه هميشه به نوعى مخالف تحريمهاى سخت عليه تهران بودند اكنون به اين قطعنامه رأى مثبت دادهاند. پيش نويس اين قطعنامه در جلسه گذشته گروه ١ + ٥ تهيه و به اجلاس شوراى حكام ارائه شد.
تغيير رفتار روسيه از ديگر موضوعات مطرح در روند پرونده هستهاى ايران است.
هفته گذشته مقامات ايران دوباره با خلف وعده روسيه از ارسال سوخت هستهاى نيروگاه بوشهر و همچنين عدم ارسال موشكهاى اس ٣٠٠ روسيه به ايران روبرو شدند. نيروگاه بوشهر قرار بود تا سال ٢٠٠٩ آغاز به كار بكند و برق توليدى آن وارد شبكه برق كشور شود اما وزير انرژى روسيه اعلام كرد نيروگاه بوشهر در سال ٢٠٠٩ آغاز به كار نمىكند.
اين چندمين بار است كه مسكو به تعهد خود مبنى بر ارسال سوخت به نيروگاه بوشهر عمل نكرده و منجر به درگيرى لفظى ميان مقامات تهران و مسكو شده است. روسها هر بار به دلايل فنى و مالى تكميل و راهاندازى اين نيروگاه را به تعويق انداختهاند، تنها اقدام مثبت آنها در اين سالها، پيش راهاندازى نيروگاه بوشهر كه با سوخت مجازى فعاليت آزمايشى خود را سال گذشته آغاز كرد، مىباشد. در عين حال روسها موشكهاى اس ٣٠٠ را كه ايران در سال ٢٠٠٧ از اين كشور خريدارى كرده هنوز تحويل ندادهاند. اين تغيير رفتار روسيه و عهدشكنىهاى مقامات اين كشور را بايد در قالب پرونده هستهاى ايران بررسى كرد و از اين منظر به قضايا نگاه كرد.
به نظر مىآيد نيروگاه بوشهر همواره در پرونده هستهاى ايران نقش گروكشى را باز مىكرده است اكنون هم ارسال موشكها.
تغيير سياست روسيه نسبت به پرونده هستهاى ايران بعد از اجلاسيه كشورهاى گروه ٢٠ در ماه سپتامبر محسوستر شده است. اين كشور به همراه امريكا اعلام كرده است سياستهاى سختگيرانهترى عليه ايران نسبت به گذشته اعمال خواهد كرد. رؤساى جمهور امريكا و روسيه در نشست سران آسيا اقيانوسيه در سنگاپور به ايران هشدار دادند كه مهلت براى حل مناقشه هستهاى ايران از راه ديپلماتيك در حال از دست رفتن مىباشد. در همين راستا ديمترى مدودوف اظهار داشت در صورتيكه پيشرفتى در اين زمينه بدست نيايد راه حل ديگرى مدنظر قرار خواهد گرفت. اين اولين بارى است كه عالى رتبهترين مقام روسى درباره پرونده هستهاى ايران از راه ديگر سخن مىگويد. بدين ترتيب مسكو در كنار واشنگتن به دليل عدم پاسخ مثبت تهران به توافق نامه وين خواهان اعمال سياستهاى سختگيرانهتر عليه ايران شده است. اين در حالى است كه محمد البرادعى در يك كنفرانس مطبوعاتى از نامطلوب بودن تحريمها عليه ايران سخن گفت اما منوچهر متكى اعلام كرده كه ايران پاسخ خود را داده است يعنى مبادله همزمان سوخت در داخل ايران.
اما چرا روسيه سياست خود را نسبت به پرونده هستهاى ايران تغيير داد. در اين مورد شايد بتوان چند دليل را ذكر كرد:
١. اين تغيير رفتار را شايد بتوان به خاطر امضاى توافقنامهاى كه قرار است ميان امريكا و روسيه در اوايل سال جارى ميلادى منعقد شود، دانست. در آستانه امضاى اين توافقنامه مسكو قصد ندارد رابطه خود با ايالات متحده را تيره كند. به همين دليل روسيه سعى مىكند واشنگتن را در رابطه با پرونده هستهاى ايران همراهى كند.
٢. همراهى روسيه با امريكا را شايد بتوان نتيجهيى اعتمادى تهران به مسكو براى انتقال اورانيوم كمتر غنى شده به اين كشور دانست كه اين مسأله باعث ناخشنودى روسيه شده است.
٣. بىاطلاعى روسيه از تأسيسات جديد قم را مىتوان زمينه بىاعتمادى مسكو در روند همكارىهاى هستهاى دو كشور دانست.
٤. بالاخره اينكه منابع گازى ايران مىتواند عاملى تعيين كننده در روابط روسيه با ايران دانست.
روسيه كه مايل به داشتن رقيب گازى در بازارهاى جهانى براى خود نيست از تحريمها عليه ايران و انزواى جهانى اين كشور سود مىبرد لذا، انزواى جهانى ايران از نظر انحصار انرژى به نفع مسكو است. بدين ترتيب است كه مسكو سياست خود را نسبت به پرونده هستهاى ايران تغيير داده و سعى مىكند همگام با واشنگتن به اعمال فشار بر ايران ادامه دهد تا به منافع خود دست يابد.
تصويب قانون انتخابات عراق در پارلمان
وتوى قانون: بعد از تصويب قانون انتخابات عراق در پارلمان اين كشور، طارق هاشمى، معاون دوم جلال طالبانى و عضو شوراى رياست جمهورى اين قانون را وتو كرد و براى رسيدگى مجدد به مجلس فرستاد. اما در پى فشارهاى امريكا و توافق فراكسيونهاى مجلس با وى دفتر معاونت رياست جمهورى اعلام كرده است كه طارق هاشمى قانون انتخابات را براى بار دوم وتو نمىكند.
وتوى قانون اساسى توسط طارق هاشمى باعث ادامه تنشهاى سياسى در عراق شده است. دفتر معاونت رئيس جمهور عراق در اطلاعيهاى اعلام كرد كه اين قانون برخلاف قانون اساسى عراق ناعادلانه مىباشد اين امر باعث ناخرسندى نورى المالكى شد وى اين اقدام طارق هاشمى را تهديدى جدى و خطرناك براى روند سياسى و دموكراتيك اين كشور دانست. تعداد كرسىهاى اختصاص يافته به كردهاى عراق و مهاجران عراقى مقيم خارج مهمترين علت وتوى معاون رئيس جمهور عراق مىباشد. پارلمان عراق داراى ٣٢٣كرسى مىباشد.
پارلمان عراق قانون انتخابات اين كشور را پس از مدتى تنش ميان گروهها و احزاب سياسى در اوايل ماه جارى ميلادى تصويب كرد. نحوه برگزارى انتخابات در شهر كركوك در شمال عراق از جمله موضوعاتى بود كه مانع تصويب اين قانون شده بود. كركوك كه يكى از شهرهاى مهم نفت خيز عراق مىباشد. اين اهميت باعث شده كه تركمنها، سنىها و كردهاى اين منطقه هر كدام ادعاى اداره اين شهر را داشته باشند. لذا اين موضوع باعث تأخير در تصويب قانون انتخاب در پارلمان شده بود.
براساس قانون انتخابات عراق، انتخابات براساس فهرست باز و نظام چند دايرهاى برگزار شود. در صورتى كه طارق هاشمى سنى مذهب با كردها كه اكنون با هم متحد شدهاند خواستار انتخابات با فهرست بسته شدند تا چهرههاى سنى مذهب بتوانند تحت لواى احزاب اسلامى يا ملى به مجلس راه يابند. در رابطه با كردهاى عراق هم وضعيت به همين صورت بود. آنها خواستار برگزارى انتخابات بر مبناى ليست بسته بودند. اهل سنت عراق مىدانند كه برگزارى انتخابات با ليست باز، باعث مىشود كه شيعيان عراق بيشترين كرسىها را در پارلمان به دست آورند. از طرف ديگر طارق هاشمى معتقد بود. انتخابات به صورت ليست باز باعث مىشود كه شخصيت نزديك به حزب بعث كه وى خواهان ورود آنها به پارلمان است، نمىتوانند وارد مجلس نمايندگان بشوند. به همين دليل قانون انتخابات را وتو كرد. اين قانون براى بار دوم به مجلس فرستاده شد اما به نقل از سايت خبر آن لاين، در ديدارى كه طارق هاشمى با كريستوفر هيل سفير امريكا در عراق داشته وى از وتوى مجدد قانون انتخابات صرف نظر كرده است. بدين ترتيب احتمالا انتخابات عراق در ماه مارس برگزار مىشود.
يكى از موارد قابل توجه در روند انتخابات عراق كه باعث شگفتى شده است گفتار عمار حكيم رئيس ائتلاف ملى عراق مىباشد وى از تمام گروهها از جمله بعثى ها خواسته است در انتخابات شركت كنند. حكيم خواهان مشاركت بعثىها به عنوان شهروندان عراق در روند سياسى اين كشور شده است. در صورتى كه براساس قانون اساسى عراق هيچ يك از فرقههاى بعثى نمىتوانند به عرصه سياسى كشور برگردند. اين در حالى است كه در اين انتخابات برخى از روحانيون و سياستمداران عراقى با اين مسأله مخالف هستند. به گزارش سايت ديپلماسى ايرانى امام جمعه نجف، حجت الاسلام قبانچى، در رابطه با خط بازگشت بعثىها به عرصه سياسى كشور اظهار نگرانى كرده است. وى مىنويسد: كه برخى گزارشها حاكى از آن است كه بعثىها قصد دارند با سوء استفاده از فضاى تاريكى كه اين روزها بر مجلس سايه انداخته با بستن نقاب شركت در انتخابات ملى و دموكراتيك براى رسيدن به كرسىهاى مجلس و در نهايت راس قدرت خيز بردارند.« وى اين امر را بسيار نگران كننده دانسته است.
در انتخابات عراق چهارده ائتلاف سياسى شركت خواهند كرد. »ائتلاف عراق ملى« وابسته به عمار حكيم و »ائتلاف دولت قانون« وابسته به نورى المالكى، نخست وزير كه متشكل از چهل تشكل سياسى و دهها تن از شخصيتهاى علمى كه اكثرا ديدگاههاى لائيك دارند، مهمترين احزاب شركت در اين انتخابات مىباشند. هدف مالكى از ايجاد ائتلاف دولت قانون، ايجاد عراق يكپارچه با حفظ خصوصيت اسلامى و تشكيل يك دولت قانونمند كه بعد از خروج نيروهاى امريكايى حاكميت خود را به دست آورده مىباشند بدين ترتيب به نظر مىرسد. انتخابات آينده رقابت شديدى ميان ائتلاف ملى عراق و ائتلاف دولت قانون باشد.
اولين سفر آسيائى »اوباما«
كاهش قدرت اقتصاد چين: باراك اوباما، رئيس جمهور ايالات متحده امريكا در سفر به سه كشور ژاپن، چين و كره جنوبى با رهبران اين كشورها در رابطه موضوعات مهم جهانى يعنى تغييرات جوى، تلاش براى جلب موافقت كشورهاى آسيا در منع تكثير سلاحهاى هستهاى، پرونده هستهاى ايران و بحران افغانستان ديدار و گفتوگو كرد. به اعتقاد بسيارى از تحليلگران سياسى هدف از اين سفر قدرت اقتصادى روبه افزايش چين است.
»امريكا آسيا را فراموش نكرده است« اين سخنِ »جعفرى بادر« مشاور ارشد باراك اوباما در امور شرق آسيا است. در آستانه سفر رئيس جمهور امريكا به آسيا، بادر مىگويد اين يكى از پيام هايى است كه اوباما در اين سفر با خود همراه خواهد داشت. بدين ترتيب رئيس جمهور امريكا با انجام اين سفر در راستاى سياسيت »تغيير« خود خواستار گسترش روابط دو جانبه با كشورهاى آسيا و شكل دادن به سياست خارجى ايالات متحده در منطقه آسيا شده است. اما شبكه يورونيوز در تحليلى تأكيد داشت كه همه تلاشهاى امريكا و هدف از اين سفر كاستن نفوذ چين در اين منطقه از جهان است.
باراك اوباما در حالى وارد توكيو شد كه رابطه بين اين دو كشور به بدترين وضع خود از زمان جنگ تجارى در دهه نود رسيده است. اما ژاپن به عنوان متحد استراتژيك امريكا در سفر اوباما به اين كشور خواهان ارتقاء جايگاهش در روابط دو جانبه با واشنگتن شد. روابط اين دو كشور كه از گذشته حول محور موضوعات امنيتى و اقتصادى بوده است، اما امروز اين رابطه بيشتر امنيتى شده است. پايگاههاى نظامى امريكا در ژاپن كه هميشه مورد مخالفت مردم اين كشور بوده در اين سفر مورد بحث قرارگرفت. نخست وزير ژاپن از رئيس جمهور امريكا خواست تا شمار نيروهاى مستقر در پايگاه »اوكيناوا« را كاهش دهد يا اين نيروها را از كشور خارج كند. در ادامه مذاكرات سران امريكا و ژاپن در رابطه با بحران افغانستان هم گفتوگو كردند. تعهد دوباره ژاپن در مورد جنگ افغانستان از دستاوردهاى سفر رئيس جمهور ايالات متحده به ژاپن بوده است.
شركت باراك اوباما در نشست آسيا اقيانوسيه اولين حضور يك رئيس جمهور امريكا در اين جلسه بود. در حاشيه اين نشست اوباما با مدودف در رابطه با برنامه هستهاى ايران و كاهش تسليحات هستهاى در جهان بحث و گفتوگو كردند. دو طرف تأكيد كردند تا پايان سال جارى ميلادى معاهدهاى براى جايگزينى معاهده كاهش تسليحات استراتژيك خواهند يافت.
اما مهمترين و حساسترين قسمت سفر رئيس جمهور ايالات متحده به آسيا، پكن بود. رئيس جمهور امريكا در ملاقات با هوجيان تائو رهبر چين، گفت؛ بايد از افزايش نقشآفرينى چين در معادلات بين المللى استقبال كنيم نه آنكه اين موفقيت را تبديل به غول بزرگ كنيم. سخنان اوباما در پكن نشان مىدهد كه امريكا خواهان رابطه نزديك بإ؛فف پكن است و نمىتواند از چين به دليل اهميت اقتصادى و گسترش روزافزون اين كشور در جهان چشمپوشى كند. واشنگتن به دنبال اجراى اين استراتژى است كه هر چه نقش كشورى در معادلات بين المللى بيشتر باشد اين كشور بايد مسئوليتپذيرتر باشد.
بدين ترتيب آمريكا، چين را به عنوان يك قدرت اقتصادى و نقشآفرين مهم در جهان پذيرفته است، لذا اوباما در اين سفر خواهان نقش بيشتر چين در افغانستان، همراهى اين كشور با امريكا در مسأله هستهاى ايران و كرهشمالى شده است. اين در حالى است كه پكن و واشنگتن داراى اختلافاتى در زمينه حقوق بشر و مسائل سياسى - تجارى و نظامى هستند. اين اختلافات گرچه در سالهاى گذشته به تنش در روابط دو كشور انجاميد اما با به قدرت رسيدن اوباما و استراتژى »تغيير« او كمرنگ شده است. اما هم اكنون اين اختلافات همچون عدم آزادىهاى سياسى و مدنى تبت، اختلافات در رابطه با تايوان، اختلافاتى به خاطر اعمال سياستهاى ضد دامپينگ امريكا بر چين وجود دارد. در حال حاضر ارزش مبادلات اين دو كشور به ٤٠٠ ميليارد دلار مىرسد اما امريكا حدود ٢٠ ميليارد دلار بدهكارترين كشور به چين است.
سفر به كره جنوبى آخرين قسمت از سفر اوباما به آسيا بود. سئول و واشنگتن در سال گذشته رابطه نزديكى با يكديگر داشتند كه نشان از تفاهم و همكارى ميان اين دو مىباشد. اين در حالى است كه پس از آنكه رئيس جمهور پيشين كره جنوبى در سالهاى اخير سياست خارجى خود را تغيير داد و خواستار روابط نزديك با كره شمالى شد، روابط سئول و واشنگتن هم رو به سردى گرائيد. اما دولت كنونى كره جنوبى با امريكا داراى روابط دوستانهاى است كه البته مسئله هستهاى كره شمالى اين دو را به يكديگر نزديكتر كرده است. امريكا خواهان بازگشت پيونگ يانگ به مذاكرات شش جانبه مىباشد. بدين ترتيب موضوع هستهاى كره شمالى، و اعزام نيرو از پيونگ يانگ به افغانستان مهمترين محورهاى بحث و گفت ميان رهبران امريكا و كره جنوبى بود. كره جنوبى با اعزام ٢٠ نيروى پليس و ٢٠٠ سرباز به ارتش افغانستان موافقت كرده و همچنين دو كشور توافق كردند كه براساس توافقات پيشين سربازان امريكايى مستقر در كره جنوبى در اين كشور باقى خواهند ماند.